Ο Ανθέμιος ο Τραλλιανός (περ. 474 – περ. 534) δεν ήταν απλώς αρχιτέκτονας. Καταγόταν από οικογένεια όπου η μελέτη ήταν σχεδόν παράδοση — ο πατέρας του Στέφανος γιατρός, δύο αδέρφια γιατροί επίσης, ένα δικηγόρος, κι ένα ακόμη περιγράφεται απλώς ως «άνθρωπος των γραμμάτων». Το 532 μ.Χ. ανέλαβε να ξαναχτίσει τον ναό της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη — ένα από τα πιο φιλόδοξα οικοδομικά έργα της αρχαιότητας. Αναφέρεται μάλιστα ότι απασχολήθηκε και σε αντιπλημμυρικά έργα στα Δάρας, δείχνοντας ότι η γεωμετρία του δεν ήταν θεωρητική άσκηση, αλλά εργαλείο επίλυσης πραγματικών προβλημάτων.
Επιστρέφοντας στην ηλιαχτίδα: η λύση του ήταν ένα ελλειπτικό κάτοπτρο. Τοποθέτησε τη μία εστία της έλλειψης στο σημείο όπου έμπαινε η ακτίνα, και την άλλη στο σημείο όπου ήθελε να προσγειώνεται πάντα το φως — αξιοποιώντας τη θεμελιώδη ιδιότητα της έλλειψης: κάθε ακτίνα που ξεκινά από τη μία εστία, μετά την ανάκλαση καταλήγει πάντα στην άλλη, ανεξάρτητα από τη γωνία πρόσπτωσης. Περιέγραψε μάλιστα και τον τρόπο κατασκευής μιας έλλειψης με ένα απλό σχοινί δεμένο στις δύο εστίες — η ίδια τεχνική («ο κήπος του κηπουρού») που χρησιμοποιούν ακόμη σήμερα όσοι σχεδιάζουν ελλειπτικά παρτέρια.
Στο έργο του Περί Καυστικών Κατόπτρων, προχώρησε και σε μια δεύτερη κωνική τομή: απέδειξε ότι παράλληλες ακτίνες, όταν προσπίπτουν σε ένα παραβολικό κάτοπτρο, ανακλώνται όλες προς ένα και μόνο σημείο — την εστία της παραβολής. Χίλια τετρακόσια χρόνια πριν από το πρώτο δορυφορικό πιάτο ή ανακλαστικό τηλεσκόπιο, ο Ανθέμιος είχε ήδη διατυπώσει την αρχή πάνω στην οποία λειτουργούν και τα δύο.
Υπάρχει και μια πιο ανάλαφρη πλευρά της ιστορίας του, έστω κι αν δεν μπορούμε να την επιβεβαιώσουμε με βεβαιότητα: λέγεται ότι χρησιμοποίησε τις γνώσεις του πάνω σε κάτοπτρα για να «πειράξει» έναν γείτονα και αντίπαλό του, τον Ζήνωνα — ανακλώντας ηλιακό φως μέσα στο σπίτι του, και προκαλώντας μάλιστα την εντύπωση σεισμού οδηγώντας ατμό υπό πίεση μέσα από σωλήνες συνδεδεμένους σε λέβητα. Αληθινή ή όχι, η ιστορία δείχνει τουλάχιστον πώς τον θυμόντουσαν οι σύγχρονοί του: έναν άνθρωπο που έβλεπε στη γεωμετρία όχι μόνο εργαλείο λατρείας, αλλά και παιχνιδιού. Συγκέντρωσε επίσης μια επισκόπηση αξιοσημείωτων διατάξεων κατόπτρων στο έργο του Περί Παραδόξων Μηχανημάτων, το οποίο έφτασε αργότερα και σε Άραβες μαθηματικούς, όπως τον al-Haytham.
Πηγή: Τα ιστορικά στοιχεία βασίζονται στη βιογραφία του Ανθέμιου στο MacTutor History of Mathematics (University of St Andrews).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου