Το Δίκτυο Προεπιλεγμένης Λειτουργίας (Default Mode Network): Η Νευρωνική Βάση της Εσωτερικής Γνωστικής Δραστηριότητας

Η νευροεπιστήμη έχει αναγνωρίσει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος διατηρεί μία υψηλή βαθμίδα λειτουργικής δραστηριότητας ακόμα και κατά την κατάσταση ηρεμίας, όταν δηλαδή το άτομο δεν εκτελεί κάποια προσανατολισμένη σε στόχο εξωτερική δραστηριότητα. 

Αυτό το φαινόμενο αποδίδεται στη λειτουργία του Δικτύου Προεπιλεγμένης Λειτουργίας (Default Mode Network – DMN), ενός συνεκτικού συνόλου εγκεφαλικών περιοχών που ενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια της εσωτερικής σκέψης και απενεργοποιούνται όταν το άτομο εστιάζει σε εξωτερικά απαιτητικές εργασίες.

Το 2001, ο νευρολόγος Marcus Raichle ονόμασε το δίκτυο των περιοχών του εγκεφάλου που ενεργοποιούνται σε κατάσταση ηρεμίας το δίκτυο προεπιλεγμένης λειτουργίας.

Η ύπαρξη του DMN αποκαλύφθηκε αρχικά από τον Marcus Raichle και συνεργάτες (2001) μέσω μελετών λειτουργικής απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (fMRI), όπου παρατηρήθηκε ότι περιοχές όπως ο προμετωπιαίος φλοιός, η οπίσθια κεντρική έλικα (posterior cingulate cortex), ο αμφιβληστροειδής κόλπος (precuneus) και το πλάγιο βρεγματικό φλοιό παρουσιάζουν αυξημένη ενεργοποίηση κατά τη διάρκεια «κατάστασης ανάπαυσης» (resting state).

Στην εικόνα, οι φωτεινές περιοχές στην εικόνα του εγκεφάλου που λαμβάνονται από διαφορετικές γωνίες δείχνουν πού βρίσκεται το δίκτυο προεπιλεγμένης λειτουργίας. Αν και οι φωτεινές περιοχές στην εικόνα φαίνονται ξεχωριστές η μία από την άλλη, υπάρχει ισχυρή επικοινωνία μεταξύ τους.

Οι νευρωνικές λειτουργίες που υποστηρίζονται από το DMN σχετίζονται με:

• Αυτοαναφορά (self-referential processing): Κατανόηση και ανάλυση της προσωπικής ταυτότητας, της αυτοεικόνας και της συνείδησης του εαυτού.

• Νοητική πλοήγηση στο παρελθόν και το μέλλον (episodic memory recall and prospection): Ανασκόπηση παρελθοντικών εμπειριών και προβολή πιθανών μελλοντικών σεναρίων.

• Κοινωνική γνωστική λειτουργία (theory of mind): Κατανόηση των σκέψεων, συναισθημάτων και προθέσεων άλλων ατόμων.

• Αυθόρμητη σκέψη και ονειροπόληση (spontaneous thought and mind-wandering).

Η αλληλεπίδραση του DMN με άλλα εγκεφαλικά δίκτυα, όπως το εκτελεστικό δίκτυο ελέγχου (executive control network) και το σωματοαισθητικό δίκτυο (salience network), επιτρέπει την εναλλαγή μεταξύ εσωτερικών σκέψεων και προσανατολισμένων σε εξωτερικά ερεθίσματα γνωστικών λειτουργιών. Η δυσλειτουργία αυτών των αλληλεπιδράσεων έχει συσχετιστεί με νευροψυχιατρικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης, της σχιζοφρένειας και της νόσου Alzheimer.

Περαιτέρω έρευνες συνεχίζουν να διερευνούν τη δυναμική και τη νευροβιολογική βάση του DMN, καθώς και τη συμμετοχή του στην ανθρώπινη συνείδηση και την ευφυΐα.

Η κατανόηση του Δικτύου Προεπιλεγμένης Λειτουργίας αναδεικνύει τη σημαντικότητα της εγκεφαλικής δραστηριότητας κατά την ηρεμία και προσφέρει ένα πλαίσιο για τη μελέτη του πώς το μυαλό μας επεξεργάζεται συνεχώς πληροφορίες, ακόμα και όταν δεν επιτελεί ενεργές εργασίες.

📘

Έρχεται το πολλαπλό βιβλίο ΝΕΟ — βρες όλες τις επιλογές εδώ

PDF & Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα — χωρίς εγγραφή • Portify

📚 437 βιβλία🎬 22.000+ Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα

Δες τα βιβλία →